Porcelana rosyjska, Manufaktura Lomonosowa

Mówiąc o porcelanie rosyjskiej, mówimy głównie o wyrobach petersburskiej wytwórni Łomonosow oraz moskiewskiej – Kuzniecow. Nie mniej znana jest fabryka Gardnera.
Początki produkcji rosyjskiej porcelany przypadają na pierwszą połowę XVIII wieku.

Wytwórnia obecnie znana jako Fabryka Porcelany Łomonosowa założona w roku 1744 za sprawą cesarzowej Rosji – Elżbiety Piotrowny Romanownej – córka Piotra I Wielkiego. (Rys.1). Ze względu na jakość i cenność wyrobów fabryka zajmowała pierwsze miejsce w Rosji i trzecie w Europie. Na swoim koncie posiada ponad 4000  wyrobów różniących się formą i kolorystyką. Są to wyroby porcelanowe, serwisy obiadowe, pamiątki, wazy, figurki. Wyroby znajdują się w zbiorach Ermitażu, Moskiewskim Historycznym Muzeum, w Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie, w Metropolian Museum of Art w Nowym Jorku, etc.

Carle_Vanloo,_Portrait_de_l’impératrice_Élisabeth_Petrovna_(1760)

rys. 1 Portret Elżbiety Piotrowny Romanownej autorstwa Carla Vanloo,

źródło: pl.wikipedia.org/wiki/Elżbieta_Romanowa

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

Na początku fabryka nosiła nazwę Niewska Manufakturę Porcelany. W tym okresie Winogradow – utalentowany rosyjski naukowca opisał proces twórczy tzw.,,białego złota”, które w swej jakości nie ustępowało porcelanie saksońskiej, a w swym składzie było zbliżone do porcelany chińskiej.
W pierwszych latach działalności fabryki produkowano drobiazgi, głównie tabakierki lub pojemniki na perfumy, które Cesarzowa dawała prezencie osobom przybliżonym do dworu. Dopiero od roku 1765 zaczęto produkować przedmioty większego rozmiaru. W tym czasie powstał Serwis ,, Prywatny” Cesarzowej Elżbiety Piotrownej. (rys 2.)

112

Rys.2 Serwis osobowy Cesarzowej,

źródło:http://olga74ru.livejournal.com/500161.html

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30

Do połowy lat 60. XVIII wieku stosowało się cztery sygnatury, w czarnym, niebieskim i złotym kolorze (rys.3). Wyroby przeznaczone dla inwentarzu dworu były odznaczane dodatkową sygnaturą ПК (rys.4).

1111

(rys.3)Sygnatury stosowane do połowy lat 60. XVIII wieku
źródło: http://www.antik-invest.ru/
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

222332

Dodatkowe sygnatury dla dworu
źródło: http://www.antik-invest.ru/
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

Od roku 1765 manufaktura została mianowana Imperatorska Fabryka Fajansu, a jej wyroby nosiły niebieską lub złotą, naszkliwną czy też podszkliwną sygnaturę: ИФЗ (rys.4,5,6,7,8,9). Ten okres przypada na panowanie Katarzyny II, wtedy do fabryki został zaproszony francuski rzeźbiarz G.D.Rachett i od tej pory w wyrobach zaczęły się przejawiać wątki sztuki francuskiej w postaci klasycyzmu. Rozpoczęta produkcja bogato zdobionych serwisów obiadowych, niektóry z nich składały się z ponad 1000 elementów. Najbardziej znane z tego okresu serwisy powstałe na zamówienie Katarzyny II: ,,Arabieski” (rys.5), ,,Jachtiński” (rys.6) oraz ,, Kabinietski”(rys.7), centralną część serwisu stanowiły figury gloryfikujące postać cesarzowej.

arabieski

Rys.5 Elementy serwisu Arabieskiego
źródło: https://lermontovgallery.ru/spravochnik-antikvariata/legendarnyy-russkiy-farfor-ifz/
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

ddddddd

Rys.5 Elementy serwisu Jachtińskiego
źródło:https://lermontovgallery.ru/spravochnik-antikvariata/legendarnyy-russkiy-farfor-ifz/
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

qwe

Rys.7 Elementy serwisu Kabinietskiego

źródło:https://lermontovgallery.ru/spravochnik-antikvariata/legendarnyy-russkiy-farfor-ifz/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

Za arcydzieło serii wyrobów figuratywnych uważa seria przedstawiająca grupy etniczne ludów zamieszkujących na obszarach byłego Cesarstwa Rosyjskiego. Jej autorem jest właśnie G.D.Rachett. Seria naliczała około 100 figur, a dotychczas zachowało się 74.(rys.8,9,10).

a

Rys.8 Grupy etniczne ,, Narody Rosji
źródło: Wikipedia
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

b

Rys.9 Grupy etniczne ,, Narody Rosji
źródło: Wikipedia
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

c

Rys.10 Grupy etniczne ,, Narody Rosji
źródło: Wikipedia
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

qww

( rys.11)Sygnatury używane od 1765 do 1796 roku

źródło: http://www.antik-invest.ru/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

Od roku 1801, za panowania Aleksandra I panującym stylem w sztuce był Empire, dlatego, zostali zaproszeni rzemieślnicy z Sèvres. Od tego czasu porcelana już skupiała się nie na odzwierciedleniu potęgi i gloryfikowania władzy, lecz na pokazywaniu wątków narodowych i militarnych oraz portretów. Do lat 60 wazy były produkowane na szeroką skalę i głównym elementem dekoracyjnym było 22 karatowe złoto. Gurjewski serwis jest przykładem rosyjskiego empiru, ogólnie ten serwis liczył 4500 elementów, a interesującym  jest to, że nie posiadał w ogóle czajników. Na jednej z ostatnich aukcji estymacja jednego talerza z tego serwisu wynosiła 30 000 euro.

qwe

(rys.12) Sygnatury używane od 1796-1825

źródło: http://www.antik-invest.ru/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

qwe

(rys.13) Gurjewski serwis,

źródło: http://antikdesign.livejournal.com/119526.html

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

Lata 1825-1855 lata, w których produkowano serwisy wprawie do wszystkich rezydencji Petersburga. Także powstał serwis dla Wielkiego Kremlewskiego Dworca w Moskwie i Serwis Wielkiego Kniazia Konstantyna Nikolajewicza (rys.14). Na wazach powstałych w tym okresie pokazywały się wzory płócien Leonarda, Rafaela, Tycjana, głównie te płótna z Ermitażu.

qwee

(rys.14) Cukiernica z serwisu Wielkiego Kniazia Konstantyna Nikolajewicza

źródlo: http://www.liveinternet.ru/users/3485865/post156106127/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

qwe

(rys.6) Sygnatury używane od 1825 -1855

źródło: http://www.antik-invest.ru/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

W latach 1881-1894 za panowania Aleksandra III powstał serwis ,,Koronacyjny”.(rys.16)

qwe

(rys.8) Sygnatura -(a) stosowana w 1881-1883, w kolorze złotym czy niebieskim

-(b, c) w latach (1884-1894), w kolorze zielonym

źródło: http://www.antik-invest.ru/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

Lata 1894-1917 lata panowania ostatniego cara Nikołaja II. Ze względu na rozwój artystyczny i techniczny fabryka znajduję się na szczycie w porównaniu na poprzednie lata. Do najbardziej znanych zamówień tego okresu należą dwa serwisy na zamówienie Aleksandry Fedorownoj, ,,Aleksandrijski’ i ,, Carskosielski . Na zlecenia Nikołaja drugiego powstała seria talerzy zdobionych motywami militarnymi.

qwe

(rys.9) Sygnatury z lat 1894- 1917, w złotym lub zielonym kolorze

źródło: http://www.antik-invest.ru/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

W związku z rewolucją w roku 1917 manufaktura zmieniła nazwę na Państwową Fabrykę Fajansu z sygnaturą: ГФЗ (rys. 10,11,12)

qwe

(rys.10) Sygnatury z lat 1917-1919,

źródło: http://www.antik-invest.ru/

[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

qwe

(rys.11) Sygnatury od 1919 roku
źródło: http://www.antik-invest.ru/
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

qwe

(rys.12) Sygnatury na eksport
źródło: http://www.antik-invest.ru/
[dostęp, online: 2017-01-18, 13.30]

W roku 1925 fabryka dostała dzisiejszą nazwę Leningradzka Fabryka fajansu Lomonosowa .Od roku 1925 do 2006 stosowano sygnaturę ЛФЗ (rys.13)

qwe

Od roku 2006 stosuję się sygnaturę z dwugłowym orłem. (rys.14)

qwe