Styl Biedermeier

Biedermeier

jadalnia w stylu biedermeier,Muzeum w Przeworsku
Jadalnia w stylu Biedermeier, fot.: Muzeum w Przeworsku.

Terminu tego używamy  w stosunku do pewnych przejawów sztuki w kulturze niemieckiego mieszczaństwa w latach 1815 – 48. Styl odnajdujemy  zarówno w meblarstwie, jak i wyposażeniu wnętrz (dywany, szkło, porcelana). Tworzył  w domu klimat przytulności, porządku oraz dobrobytu.

Najbardziej charakterystyczne dla biedermeierowskiego wnętrza były: gładkie lub drukowane w motywy roślinne tapety, dekoracyjnie, obficie drapowane firanki i zasłony, wzorzyste dywany oraz serwantki z ekspozycją rodzinnych pamiątek i bibelotów.

IF
Salon Biedermeier, fot.: Muzeum w Gorzowie Wielkopolskim.

Meble

Meble biedermeierowskie cechuje  prostota, wygoda , solidność konstrukcji oraz elegancja. Gładkie spokojne powierzchnie mebli przywodzą na myśl klasycyzm końca XVIII wieku, a także francuski dyrektoriat  oraz angielski styl Adamów. Najczęściej używanym materiałem był mahoń i orzech, powodzeniem cieszyły się także jesion, klon oraz różne gatunki drzew owocowych.

biedermeier-sala,Muzeum w Krakowie
Sala Biedermeier, fot. Muzeum w Krakowie.

Intarsja i ornamentyka geometryczna zastąpiły z powodzeniem  rzeźbiarskie dekoracje stosowane we wcześniejszych okresach. Obicia często posiadały kolory zestawione na zasadzie kontrastu (np. czerwono – granatowe czy liliowo – żółte). Popularnością cieszyły się także wyszywane ręcznie kwiaty.

Duże powierzchnie mebli (blaty stołów, boki) miały konstrukcję ramowo – płycinową. Wysuszony i wysezonowany materiał doskonale sprawdzał się w ogrzewanych piecami wnętrzach kamienic zachowujących pewien stopień wilgotności powietrza.

Ważnym elementem w biedermeierowskim domu był stół przy którym gromadziła się rodzina – zazwyczaj miał kształt okrągły lub owalny i wspierał się na jednej, umieszczonej pośrodku masywnej nodze. Także sofa – przeznaczona do siedzenia w salonie pełniła istotną rolę – poręcze i oparcie często zdobiły kolumny, palmety lub woluty.

biedermeier, muzeum historii katowic
Pokój Biedermeier, fot.: Muzeum Historii Katowic.

Komody miały typową formę klasycystyczną – trzy głębokie szuflady na dole, oraz jedna płaska na nimi najczęściej flankowane dwoma kolumnami lub pilastrami.

Jednym z wynalazków wprowadzonych przez twórców biedermeierowskich była opatentowana w 1822 roku tapicerka ze sprężynami.

Secesja

Styl artystyczny obejmujący wiele dziedzin sztuki, w Polsce znany jako secesja – narodził się u schyłku XIX wieku wzbudzając od samego początku szereg sprzecznych opinii oraz silnych emocji. Z jednej strony zachwycał nowatorów znudzonych historyzmem występującym w sztuce XIX stulecia, z drugiej zaś budził niesmak wśród artystów przywiązanych do tradycji, harmonii i klasycznej formy.

Szukając źródeł owego oryginalnego, choć krótko trwającego zjawiska, należy cofnąć się do połowy XIX wieku, kiedy to w 1848 roku w Anglii założone zostało tajemnicze Bractwo Prerafaelitów – młodych artystów głoszących zerwanie z akademizmem (ich zdaniem „skostniałym”) zafascynowanych estetyką okresu włoskiego quattrocenta, postulujących odrodzenie sztuki poprzez rzemiosło artystyczne, a także odrodzenie moralne ludzkości poprzez wychowanie w kulcie piękna.

Salon secesyjny. Fot. Musee d’orsay.
Salon secesyjny. Fot. Musee d’orsay.

 

Meble secesyjne

Wyznający powyższe idee angielski ruch Arts& Crafts nadał rzemiosłu artystycznemu rangę Sztuki, zapowiadając tym sposobem międzynarodowy styl – secesję, za której główne ośrodki w Europie uznaje się Francję, Hiszpanię, Belgię czy Austrię. W każdym państwie wykształciły się oryginalne cechy charakterystyczne owego stylu, obejmującego nie tylko malarstwo, rzeźbę czy architekturę, ale również szeroko pojętą sztukę użytkową z meblami i ceramiką włącznie.

Glasgow-School-of-Art-Mackintosh
Meble Mackintosh. Fot.: Museum of Glasgow.

Anglia

Jednym z najsłynniejszych angielskich projektantów mebli secesyjnych był Mackintosh. Jego wizytówką stały się meble o bardzo wysokich, pionowych oparciach wykonanych z kratownicy, lub dwóch pionowych szczeblin, u góry spiętych płaskim owalnym elementem z wyciętą sylwetką lecącego ptaka.

BELGIA - witryna bovy, fot.the metropolitan museum of art,jpg
Witryna Bovy. Fot.: The Metropolitan Museum of Art.

Belgia

Meble Henriego van de Veldego charakteryzują się typową dla secesji giętą linią i płynnymi kształtami podkreślającymi strukturę, a także masywnością i rzeźbiarskim opracowaniem detali dekoracyjnych. Elementy konstrukcyjne i ornamentalne przenikają się tworząc harmonijną całość.

Gustave Serurrier Bovy tworzył meble o płynnej linii – ażurowe elementy oraz wygięte listwy dodawały im lekkości. Konstrukcje i fornir wykonane były zazwyczaj ze szlachetnych gatunków drewna. Projektował także meble bliższe geometrycznej stylistyce niemieckiego Jugendstilu lub wiedeńskiej secesji.

FRANCJA _ galle,for.artnet.com
Buterfly Bed, Galle. Fot.: artnet.com.

Francja

Artyści francuscy (skupieni głównie w ośrodkach w Paryżu i Nancy) stosowali ornamenty zaczerpnięte ze świata roślin oraz owadów, zacierając tektonikę mebla. Prace ebenistów paryskich cechowała symetria, wyrafinowane kształty, proste, oszczędne formy, jednobarwna tapicerka. Nie stosowali markieterii w przeciwieństwie do ebenistów Z Nancy (Galle), którzy dzięki materialistycznemu traktowaniu elementów konstrukcyjnych otrzymali formy organiczne, zoo,orficzne oraz rzeźby.

Galle – tworzył meble z najszlachetniejszego drewna drzew owocowych, orzecha oraz mahoniu. Markieterie zazwyczaj przedstawiały pejzaż lub motywy roślinne. Lekkości dodawały im ażurowe dekoracje obramień oraz obrzeży.

BELGIA - musee d'orsay nav de velde
Meble Henri de Velde. Fot.: Musee d’orsay.

Wiedeń

Meble wiedeńskie charakteryzowała powściągliwa forma o zgeometryzowanej lub lub linearnej dekoracji często z ażurowymi elementami, głównie w formie kratownicy. Stosowano także inkrustowane ponneaux (drewno owocowe, macica perłowa). Wyróżniają się meble projektowane przez Josefa Hoffmanna, wykonywane w fabrykach giętych m.in. Thonet.

Josef Hoffmann 1913 dining room. Fot. New York Art
Jadalnia, Josef Hoffmann. Fot.: New York Art.

Zabytkowy mebel doda uroku każdemu wnętrzu

 

Meble z duszą

Pierwsze kredensy pojawiły się  w użytku już w epoce  Średniowiecza, służąc  jako bufet zdobiący szlacheckie domy.  Były to małe  stoliki, umieszczane w jadalni obok stołu do jedzenia.  Na nich to ustawiano potrawy przeznaczone do konsumpcji, których przed ucztą  na oczach gości próbował kredensowy by zademonstrować, że jedzenie nie jest zatrute.

 

Piękne i funkcjonalne

Z biegiem czasu mebel ten zmieniał swój wygląd, inne stało się też  jego zastosowanie.  Korpus, który spoczywał na podstawie ze stopniami lub nogach o różnorodnych kształtach, miał także drzwiczki na przodzie. Często były one przeszklone, co pozwalało eksponować zastawy stołowe oraz inne przedmioty, którymi chciał pochwalić się właściciel domu.
Do struktury mebla dodano nastawę, posiadająca drzwiczki,  tudzież  półki, ułatwiające  ekspozycję posiadanych dóbr. Łączono w ten sposób użyteczność kredensu z jego estetycznymi walorami. Przykładem takiego mebla jest dębowy kredens z około tysiąc dziewięćset dwudziestego roku, który mogą Państwo znaleźć w salonie antycznym na ulicy Mikołowskiej 45 w Katowicach.

 

Magnes na koneserów

Kredens posiada oryginalne zdobienia w postaci kryształowych, ręcznie szlifowanych szybek oraz  finezyjnych okuć. Ciekawym  i rzadko spotykanym rozwiązaniem jest również podświetlana szuflada w nastawie.

 

Zapraszamy do oglądania – nie tylko takich rarytasów…

 

 

 

 

 

 

 

Zobacz, co możne Ci dodać trochę światła…

 i odprężyć…

po posiłku…

w wolnej chwili…

kiedy myślisz o prezencie…