Secesja cz. 4

Styl secesyjny w malarstwie polskim. 

Stanisław Wyspiańśki, Portret Ireny Solskiej, 1904. Fot. Muzeum Narodowe w Poznaniu.
Stanisław Wyspiański, Portret Ireny Solskiej, 1904. Fot.: Muzeum Narodowe w Poznaniu.

 

Stanisław Wyspiański, Macierzyństwo, 1905. Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie.
Stanisław Wyspiański, Macierzyństwo, 1905. Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie.

Stanisław Wyspiański

Stanisław Wyspiańśki, Caritas, 1904, replika kartonu witraża do katedry lwowskiej z 1893-94. Fot. Muzeum Narodowe w Warszawie.
Stanisław Wyspiański, Caritas, 1904, replika kartonu witraża do katedry lwowskiej z 1893-94. Fot. Muzeum Narodowe w Warszawie.

Urodził się  w 1869 r. w Krakowie, zmarł w 1907 tamże, polski dramaturg, malarz, projektant mebli, architekt, grafik. Jego ojciec Franciszek Wyspiański był rzeźbiarzem. Po śmierci matki, Stanisław wychowywany był przez obracające się w kręgu kultury wysokiej  wujostwo. Po edukacji w Gimnazjum św. Anny podjął naukę w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie. W roku 1890 udał się w podróż po Europie(Włochy, Francja, Niemcy), która wywarła duży wpływ na jego twórczość artystyczną. W latach 1891-94, z przerwami, mieszkał w Paryżu, gdzie uczęszczał do Academie Colarossi. Wszechstronnie utalentowany Wyspiański tworzył w wielu różnych dziedzinach oraz technikach, jego dorobek jest więc bardzo szeroki( malarstwo – olej, pastel, szkice, rysunki, portrety, projekty witraży i mebli, dramaty, wiersze). Do ulubionych technik malarskich Wyspiańskiego należał pastel – wykonał nim wiele portretów członków rodziny, znajomych, ludzi ze świata kultury. Chętnie portretował swoje dzieci („Helenka”, „Śpiący Staś”, „Macierzyństwo”). Charakterystyczne dla secesji intensywne kolory, ciemny kontur, faliste linie podkreślające dekoracyjny charakter obrazu odnajdujemy także w  licznych  projektach witraży. Razem z Mehofferem Wyspiański wykonał projekt 36 kwater witraży do Kościoła Mariackiego w Krakowie, a sam był autorem projektów witraży do Kościoła Franciszkanów w Krakowie. Zmarł 28 listopada 1907 roku w Krakowie.

Stanisław Wyspiańśki, Polonia, 1892-94, karton witraża do katedry lwowskiej. Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie.
Stanisław Wyspiański, Polonia, 1892-94, karton witraża do katedry lwowskiej. Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie.

Józef Mehoffer

Józef Mehoffer, Portret Ireny Solskiej, 1901. Fot. Wirtualne Muzeum Secesji.
Józef Mehoffer, Portret Ireny Solskiej, 1901. Fot. Wirtualne Muzeum Secesji.

Urodzony w 1869 roku w spolonizowanej rodzinie urzędników austriackich już od wczesnych lat przejawiał talent artystyczny. Kształcił się w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, a także w Wiedniu i Paryżu (Academie Colarossi i Ecole des Beaux-Arts).  Uprawiał zarówno malarstwo sztalugowe jak i portret kredkowy oraz grafikę użytkową. Projektował witraże, okładki książek, afisze, plakaty, znaki towarowe, ornamenty. Obrazy Mehoffera o silnie nasyconych plamach barwnych, miękkich liniach,  subtelnych postaciach kobiet  o pięknych  rysach są doskonałym przykładem secesyjnej dekoracyjności połączonej z warsztatowym perfekcjonizmem.  Międzynarodowy rozgłos przyniosłs Mehofferowi wygrana w konkursie na projekt witraży do Kościoła św. Mikołaja we Fryburgu (Szwajcaria).  W późniejszej twórczości Mehoffera odnajdujemy wpływy zarówno symbolizmu, jak  i postimpresjonizmu (rozjaśniona paleta, słoneczne refleksy).

Józef Mehoffer, Natura i Sztuka, 1901. Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie.
Józef Mehoffer, Natura i Sztuka, 1901. Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie.

Swe prace Mehoffer prezentował na wielu międzynarodowych wystawach, m.in. w Wiedniu , Berlinie, Paryżu , St. Louis , Düsseldorfie i Monachium , Dreźnie, Wenecji , Rzymie, Londynie , Brukseli , Padwie , Filadelfii  i Madrycie.

Józef Mehoffer, Portret żony z Pegazem, 1913. Fot. Muzeum Sztuki w Łodzi.
Józef Mehoffer, Portret żony z Pegazem, 1913. Fot. Muzeum Sztuki w Łodzi.

Artysta zmarł 8 lipca 1946 w Wadowicach.

Józef Mehoffer, Vita somnium breve, 1904. Fot. Muzeum Narodowe w krakowie.
Józef Mehoffer, Vita somnium breve, 1904. Fot. Muzeum Narodowe w Krakowie.