Historyzm i eklektyzm

W latach 30′ XIX wieku nastąpiło odrodzenie stylów historycznych, a co za tym idzie dążenie do dekoracyjności oraz wyrażania poprzez sztukę określonych treści. Wynikało to z dziewiętnastowiecznego umiłowania i szacunku do przeszłości przy jednoczesnej całkowitej rezygnacji z poszukiwań stylotwórczych. Naśladownictwo działało dwukierunkowo – albo konsekwentnie dążono do czerpania z jednego stylu, co doprowadziło do powstania takich stylów jak neorenesans, neobarok, neoklasycyzm, neogotyk. Drugim kierunkiem zaś było dowolne łączenie różnych cech wielu epok, czyli eklektyzm.
W tym okresie działali na scenie europejskiej tacy artyści jak: Eugène E. Viollet-le-Duc, Charles Garnier, Leo von Klenze, Karl F. Schinkiel, na ziemiach polskich zaś – Henryk Marconi, Franciszek Maria Lanci, Teodor Talowski, Feliks Księżarski, Tomasz Pryliński, Jan Zawiejski.

Charles Garnier, autor słynnej neobarokowej Opery Paryskiej oraz kasyna w Monte Carlo
Charles Garnier, autor słynnej neobarokowej Opery Paryskiej oraz kasyna w Monte Carlo

 neorenesans

Powyższe zdjęcie przedstawia fragment zwieńczenia drzwi w neorenesansowym budynku siedziby Czeskiego Banku. Charakterystyczna dla epoki pierwowzoru mitologiczna sceneria oraz zdobienia w formie liści oraz zwieńczenie stylizowane na starożytne.

neobarok

Na powyższym zdjęciu widzimy budynek neobarokowy, Operę Garnier. Bogate, złocone zdobienia, czy wręcz przepych oraz idealna symetryczność wskazują na naśladowany styl barokowy.

neoklasycyzm jefferson memorial

Jefferson Memorial jest typowym neoklasycystycznym budynkiem – proste kolumny, minimalne zdobienia oraz symetryczność nawiązują do klasycyzmu oraz jego pierwowzoru – sztuki starożytnych Greków i Rzymian.

neogotyk

Typowy neogotycki budynek dworca wrocławskiego – do jego głównych cech świadczących o przynależności do neogotyku świadczy stylizowana strzelistość, mnogość ozdób, ostrołuki, dzielone szyby oraz balustrady.

450px-New_York-palota_01 eklektyzm

Eklektyzm, czyli łączenie elementów stylów historycznych. Na powyższej fotografii New York Palace w Budapeszcie można zauważyć elementy charakterystyczne dla neorenesansu (regularność, motywy roślinne), neoklasycyzmu (harmonia oraz kolumny) oraz neogotyku (strzelistość, mnogość wieżyczek, rozety).

To już drugi raz w historii, gdy styl tak obficie czerpie z jakiegoś innego, wcześniejszego. Wcześniej jednak style inspirowały się starożytnym dziedzictwem, wplatając pewne elementy do swoich kompozycji. Działo się tak zarówno w epoce renesansu jak we Francji napoleońskiej, gdzie powstawały dzieła empirowe. W przypadku historyzmu mamy do czynienia z kompletnym, całkowitym powtórzeniem stylu, z właściwie żadnymi nowinkami.