Meble Roentgenów

Meble Roentgenów

berlin-secretary-cabinet-david-roentgen-germany

Abraham i David Roentgen, ojciec i syn – najpopularniejsi i najdrożsi ebeniści swoich czasów. Meble z ich manufaktury zachwycały wszystkie dwory osiemnastowiecznej Europy. Klientami Roentgenów byli głównie królowie oraz magnateria, która chcąc dorównać największym rezydencjom, ozdabiała wykwintnymi meblami własne apartamenty. Potrafili spełnić każdy kaprys i fantazję, ich wyobraźnia nie uznawała granic zarówno pod względem funkcji mebla, jak i jego kształtu. Dzieła sztuki tworzone przez Roentgenów w większości zdeponowano w muzeach, jako przykład osiemnastowiecznych fanaberii wyższych sfer. To także świadectwo mistrzowskiego kunsztu ebenistów minionych czasów.

Ród Roetngenów związany był z niemieckim Neuwied, gdzie Abraham (1711-­1793) założył swój warsztat, także tam kontynuował prace ebenisterskie jego syn – David (1743-1807). Zanim jednak starszy z Roentgenów zdecydowął się na własny warsztat, który później przeistoczył się w prężnie działającą manufakturę – poszukiwał swojego miejsca na świecie. W wieku 20 lat opuścił mały zakład stolarski ojca i wyruszył do Niderlandów, odwiedził także Londyn gdzie wstąpił do protestanckiej sekty o wyjątkowo surowych regułach, zwanej sektą “Braci Herrnhut”. Po tych doświadczeniach postanowił powrócić do Niemiec, gdzie się ożenił, wkrótce małżeńska stagnacja nakierowała jego myśli w stronę kolejnej podróży. Postanawia wyjechać na misje do Ameryki werbować nowych członków do sekty, rezygnuje jednak na skutek zatonięcia okrętu, którym miał odbyć podróż. Wtedy też postanowił osiąść na stałe w Neuwied i zająć się tylko meblarstwem artystycznym. W 1750 r. zakłada warsztat, który w niedługim czasie zyskuje popularność w całym kraju. Początkowo meble mają charakter podyktowany przez surowe zasady sekty, później kiedy jego działalnością zainteresowała się arystokracja, nastąpił intensywny zwrot ku dekoracyjności i bogactwu.

Abraham-Roentgen2

Zaczyna stosować drogie gatunki drewna, intarsje figuralne i geometryczne, inkrustacje oraz okucia z metali szlachetnych. Nogi przybierają kabriolowy kształt, stosuje także typowo angielski typ nóg w kształcie kija golfowego. Wszystkie stosowane przez Abrahama Roentgena zabiegi stolarskie można uznać za zgodne z obowiązującym wówczas stylem rokokowym.

 80016085_04_alt_l

Kiedy syn Abrahama osiąga 25 rok życia przejmuje kierownictwo w firmie. Zajmuje się kwestiami handlowymi i administracyjnymi, techniczne i artystyczne dowództwo nadal pełni ojciec. David dzięki swoim wyjątkowym umiejętnościom w zarządzaniu zdobywa fundusze na powiększenie manufaktury. Kiedy produkcja się rozrasta zaczyna odwiedzać dwory królewskie w całej Europie zyskując najbardziej wymagających i najbogatszych zleceniodawców. Także dzięki tym kontaktom inny członek rodu – Georg otrzymuje posadę kierownika Królewskiego Magazynu Mebli w Kopenhadze. Założone zostały także zamiejscowe magazyny wytwórni mebli Roentgenów, w prawie każdej europejskiej stolicy.

RoentgenTable

Kiedy firma i ród znajdują się u szczytu rozwoju David decyduje się na założenie warsztatu w Paryżu. Znakiem tej podróży stają się najbardziej zdobnicze markieterie meblowe, których tematem stają się sielankowe kompozycje rodem z twórczości Bouchera. W latach 80. XVIII wieku w stylu młodszego Roentgena dokonuje się zwrot ku eleganckiej prostocie i idealizacji formy, tak bliskiej pierwotnym założeniom jego ojca pracującego u początku kariery w Neuwied. Od tego momentu Abraham i David Roentgenowie uważani są za prekursorów europejskiego neoklasycyzmu w meblarstwie. Meble, które produkowali w późnej fazie działalności odznaczają się prostotą i perfekcją wynikającą z ascetycznych zasad narzuconych przez sektę przybierając klasyczną oprawę. Znika bogata intarsja w stylu francuskiego rokoka, wygięte i opływowe kształty, nogi stają się proste, a głównym elementem zdobniczym staje się mahoniowy fornir i delikatne aplikacje z brązu.

DP151460

Mimo to, styl Roentgenów kojarzony jest w pierwszej kolejności z zaskakującym konceptem i nietypowymi rozwiązaniami technicznymi. Drugim elementem, który rozsławiał tych ebenistów była ogromna ilość tajnych skrytek otwieranych za pomocą ukrytych przycisków, ruchomych mechanicznych elementów oraz stosowanie pozytywek zespolonych z meblem, czyniąc je niepowtarzalnymi dziełami sztuki. David Roentgen odwiedzając dwory w Paryżu, Brukseli, Wiedniu, czy w Petersburgu prezentował najbardziej wymyślne egzemplarze swoich mebli – demonstrował głównie ich techniczne możliwości. Stąd też często zmuszany kaprysami klientów konstruował “meble-zabawki”, które aby umożliwić pomieszczenie mechanizmów ruchomych przybierały formę podporządkowaną funkcji. Stąd też w niektórych królewskich egzemplarzach roentgenowskich mebli widoczne są nieścisłości stylistyczne.

Tego typu przedsięwzięcia wiązały się ze zorganizowaniem ogromnej manufaktury zatrudniającej nie tylko stolarzy, ale także ślusarzy konstruujących mechanizmy i brązowników odlewających aplikacje.

żródło filmów: www.youtube.com

Secesja

Styl artystyczny obejmujący wiele dziedzin sztuki, w Polsce znany jako secesja – narodził się u schyłku XIX wieku wzbudzając od samego początku szereg sprzecznych opinii oraz silnych emocji. Z jednej strony zachwycał nowatorów znudzonych historyzmem występującym w sztuce XIX stulecia, z drugiej zaś budził niesmak wśród artystów przywiązanych do tradycji, harmonii i klasycznej formy.

Szukając źródeł owego oryginalnego, choć krótko trwającego zjawiska, należy cofnąć się do połowy XIX wieku, kiedy to w 1848 roku w Anglii założone zostało tajemnicze Bractwo Prerafaelitów – młodych artystów głoszących zerwanie z akademizmem (ich zdaniem „skostniałym”) zafascynowanych estetyką okresu włoskiego quattrocenta, postulujących odrodzenie sztuki poprzez rzemiosło artystyczne, a także odrodzenie moralne ludzkości poprzez wychowanie w kulcie piękna.

Salon secesyjny. Fot. Musee d’orsay.
Salon secesyjny. Fot. Musee d’orsay.

 

Meble secesyjne

Wyznający powyższe idee angielski ruch Arts& Crafts nadał rzemiosłu artystycznemu rangę Sztuki, zapowiadając tym sposobem międzynarodowy styl – secesję, za której główne ośrodki w Europie uznaje się Francję, Hiszpanię, Belgię czy Austrię. W każdym państwie wykształciły się oryginalne cechy charakterystyczne owego stylu, obejmującego nie tylko malarstwo, rzeźbę czy architekturę, ale również szeroko pojętą sztukę użytkową z meblami i ceramiką włącznie.

Glasgow-School-of-Art-Mackintosh
Meble Mackintosh. Fot.: Museum of Glasgow.

Anglia

Jednym z najsłynniejszych angielskich projektantów mebli secesyjnych był Mackintosh. Jego wizytówką stały się meble o bardzo wysokich, pionowych oparciach wykonanych z kratownicy, lub dwóch pionowych szczeblin, u góry spiętych płaskim owalnym elementem z wyciętą sylwetką lecącego ptaka.

BELGIA - witryna bovy, fot.the metropolitan museum of art,jpg
Witryna Bovy. Fot.: The Metropolitan Museum of Art.

Belgia

Meble Henriego van de Veldego charakteryzują się typową dla secesji giętą linią i płynnymi kształtami podkreślającymi strukturę, a także masywnością i rzeźbiarskim opracowaniem detali dekoracyjnych. Elementy konstrukcyjne i ornamentalne przenikają się tworząc harmonijną całość.

Gustave Serurrier Bovy tworzył meble o płynnej linii – ażurowe elementy oraz wygięte listwy dodawały im lekkości. Konstrukcje i fornir wykonane były zazwyczaj ze szlachetnych gatunków drewna. Projektował także meble bliższe geometrycznej stylistyce niemieckiego Jugendstilu lub wiedeńskiej secesji.

FRANCJA _ galle,for.artnet.com
Buterfly Bed, Galle. Fot.: artnet.com.

Francja

Artyści francuscy (skupieni głównie w ośrodkach w Paryżu i Nancy) stosowali ornamenty zaczerpnięte ze świata roślin oraz owadów, zacierając tektonikę mebla. Prace ebenistów paryskich cechowała symetria, wyrafinowane kształty, proste, oszczędne formy, jednobarwna tapicerka. Nie stosowali markieterii w przeciwieństwie do ebenistów Z Nancy (Galle), którzy dzięki materialistycznemu traktowaniu elementów konstrukcyjnych otrzymali formy organiczne, zoo,orficzne oraz rzeźby.

Galle – tworzył meble z najszlachetniejszego drewna drzew owocowych, orzecha oraz mahoniu. Markieterie zazwyczaj przedstawiały pejzaż lub motywy roślinne. Lekkości dodawały im ażurowe dekoracje obramień oraz obrzeży.

BELGIA - musee d'orsay nav de velde
Meble Henri de Velde. Fot.: Musee d’orsay.

Wiedeń

Meble wiedeńskie charakteryzowała powściągliwa forma o zgeometryzowanej lub lub linearnej dekoracji często z ażurowymi elementami, głównie w formie kratownicy. Stosowano także inkrustowane ponneaux (drewno owocowe, macica perłowa). Wyróżniają się meble projektowane przez Josefa Hoffmanna, wykonywane w fabrykach giętych m.in. Thonet.

Josef Hoffmann 1913 dining room. Fot. New York Art
Jadalnia, Josef Hoffmann. Fot.: New York Art.